Dutch

 

Nieuwe horizonten

Guido van Oorschot, De Volkskrant 27.1.2011: Patricia Kopatchinskaja is de Moldavische violiste die bij voorkeur op blote voeten het podium betreedt. Eén karaktertrek valt moeilijk over het hoofd te zien: haar wil tot verzengen is immens.

Die hartstocht kan ze kwijt op een cd die je kunt beschouwen als een eerbetoon aan de muziek van haar geboortestreek. En aan haar ouders wellicht, een cimbalomspeler en een violiste, die allebei present zijn in de opnamestudio.

Kopatchinskaja heeft haar gedrevenheid zo te horen van haar vader. Leuk verhaal: toen die boerenzoon op een akker van een maïskolf zat te snoepen, waaide er een krant voorbij. De jongen las een oproep van de muziekschool in Chisinau, die op zoek was naar nieuw talent. Hij stond op en spoedde zich naar zijn nieuwe leven.

In het cd-boekje biecht Kopatchinskaja op dat György Kurtág liever vlottere tempo’s had gehoord in zijn Acht duo’s voor viool en cimbalom. Wij denken: niets meer aan veranderen. Tot de categorie ‘verschroeiend’ behoort verder de manier waarop Kopatchinskaja met pianiste Mihaela Ursuleasa de Derde vioolsonate van George Enescu aanpakt. Het duo zet een standaard voor alle musici die de ondertitel van het stuk serieus willen nemen (‘dans le caractère populaire roumain’).

Voor precieuze liefhebbers is haar omgang met de Tzigane van Ravel wellicht een tikkeltje te wild. Anderzijds zal men moeten toegeven dat het verruilen van de piano voor de cimbalom nieuwe, kleurrijke horizonten opent in dit ronduit fabuleuze stuk.

En verder is het met Patricia Kopatchinskaja gewoon lekker roffelen, glijden, stampen, kwetteren en swingen in de ciocârlia, de hora, de calusari en hoe het daar in de Moldavisch-Roemeense grensstreek ook allemaal mag heten. Luister.

 

Kopatchinskaja Rapsodia (CD Naive)

Andrew van Parijs, www.klassiekezachen.nl, 10.12.2010: .Ze maakt momenteel een stormachtige carrière door, de violiste Patricia Kopatchinskaja, al dan niet in het gezelschap van de Turkse componist en pianist Fazil Say. Dat is natuurlijk het resultaat van een aantal jaren hard werken, maar ook het gevolg van een speling van het lot. Was het immers niet een krantenknipsel, getiteld ‘Hoofdstad zoekt muzikaal talent’, dat haar vader Viktor Kopatchinksky, werkend op het Moldavische platteland, letterlijk aan kwam waaien, waarna hij het leven aldaar abrupt verruilde voor een bestaan in de hoofdstad Kishinev? Alsof hij van tevoren kon bedenken dat hij ooit een van ’s werelds beste cimbalomspelers zou worden, die met zijn ensemble Rapsodia zo’n driehonderd keer per jaar zou optreden. De titel van deze cd is dan ook niet zomaar gekozen: de inhoud van het programma dat dit ‘goedlopend familiebedrijf’ ons voorschotelt, is minstens even afwisselend als het genre rapsodie volgens menig muzikaal woordenboek zou moeten zijn. Een wervelende show met volksmuziek dan wel op volksmuziek geënte composities van onder meer György Kurtág, George Enescu en Maurice Ravel, die zo bol staat van de energie dat het jammer is dat er slechts één cd mee is gevuld.

 

Ludwig van Beethoven: Complete werken voor viool en orkest
Patricia Kopatchinskaja, Orch. des Champs-Élysées o.l.v. Philippe Herreweghe
NAÏVE V5174

Paul Janssen www.klassiekezaken.nl, Oktober 2009: De violiste Patricia Kopatchinskaja is in korte tijd een spraakmakende stersoliste geworden, mede dankzij haar onconventionele spel. Dat blijkt ook weer op haar laatste cd. Om met Philippe Herreweghe en zijn Orchestre des Champs-Élysées Beethovens complete werken voor viool en orkest te kunnen spelen schakelde ze voor het eerst over op darmsnaren. ‘Een levensveranderende ervaring’, aldus de violiste.

‘Nee, ik betaal wel’ zegt Patricia Kopatchinskaja resoluut. ‘Tegenwoordig krijg ik een behoorlijk honorarium voor mijn concerten. Dat komt er van als je cd’s hebt opgenomen. Een aantal jaren geleden kon ik dit nog niet doen. Stond ik te dubben of ik wel of niet zou lunchen.’ Ze lacht haar ontwapenende lach. In korte tijd is de violiste uitgegroeid van een veelbelovend meisje uit Moldavië tot een internationaal fenomeen. Critici rollen over elkaar heen om haar spel met superlatieven te prijzen. En de tegengeluiden steken inmiddels net zo hard de kop op. Zo werd er op YouTube flink gemopperd op haar ruige vertolking van Beethovens Kreutzersonate.

‘Dit heeft niets te maken met klassieke muziek’, schreef een boze luisteraar, ‘dit is

cross-over.’ ‘Ik ben in het geheel niet geïnteresseerd in perfectie’, verklaart Kopatchinskaja, kind van ouders die actief zijn in de Moldavische volksmuziek, rustig op een terras in zonnig Amsterdam. ‘Het gaat mij om de expressie. Ik wil een verhaal vertellen. En dat doe ik niet voor muziekwetenschappers en puristen maar voor mensen die openstaan voor de muziek, de ervaring.’

Bij het vertellen van dat verhaal is niets heilig, zo lijkt het. Op haar vorige cd, een recital met pianist Fazil Say, scheurt en krast Beethoven, klinkt Bartók naar rauwe volksmuziek en lijkt Ravel bij vlagen een heuse bluesgigant. En als het zo uitkomt, speelt ze met geestgenoot Say tijdens liveconcerten een wilde jazzversie van Für Elise.

Ook haar jongste cd is even onconventioneel als overtuigend. Niet zozeer wat het repertoire betreft, maar vanwege de combinatie met Philippe Herreweghe en zijn Orchestre des Champs-Élysées. En vanwege het feit dat Kopatchinskaja op een historisch instrument en darmsnaren speelt. ‘Dat was niet mijn eerste keuze’, zegt ze eerlijk. ‘Ik wilde met Herreweghe en zijn orkest werken. Dat betekende automatisch dat ik op darmsnaren moest spelen.’ Vandaar dat ze voor Beethovens Vioolconcert, diens Romances op. 40 en 50 en het overgeleverde en zelden opgenomen fragment van het Vioolconcert uit 1791 (WoO 5) haar eigen Pressendaviool uit 1834 bespande met darmsnaren. ‘Het heeft mij vele nieuwe inzichten opgeleverd. Zo wist ik niet dat mijn viool zo innig, zo introvert kon klinken en dat ik de contrasten zo scherp kon aanzetten.’

Hoewel ze weinig op heeft met het idee van een historisch correcte uitvoering - ‘ik moet zorgen dat de boodschap overkomt bij het publiek van vandaag, dát is mijn  verantwoordelijkheid’ – is ze voor de vertolking van Beethovens muziek voor viool en orkest zorgvuldig te werk gegaan. ‘Ik heb de manuscripten bestudeerd. Dat heeft mij een heel nieuwe kijk op het concert gegeven. Het mag soms ruig klinken. Het is een concert, geschreven in een periode van revolutie en bedoeld om het publiek angst aan te jagen. De viool is soms net een geest die onafhankelijk boven het orkest hangt.’ De studie van het manuscript gaf haar de vrijheid om de noten bijna improvisatorisch te laten klinken. ‘Beethoven schreef vele versies en ze zijn allemaal interessant. Wie weet wat er allemaal gebeurd is, hoe het concert gespeeld werd voordat er een uiteindelijke versie in druk verscheen. Die vrijheid moet vandaag de dag ook bij het publiek overkomen.’

Om die vrijheid te bereiken moest Kopatchinskaja meer doen dan alleen maar de manuscripten bestuderen. ‘Ik heb een absoluut gehoor dat is ingesteld op een A van 440 Hz. Het orkest van Herreweghe speelt in een lagere stemming. Ik heb mijn oren tijdenlang moeten sluiten voor muziek op radio en tv om aan die lagere stemming te wennen.’ Ze speelde zelfs op concerten gewoon met het orkest mee om aan de stemming te wennen. ‘Een geweldige ervaring’, zegt ze nu. ‘Herreweghe is niet echt een dirigent, hij is een inspirator die musici uitnodigt om ook in symfonieën een soort kamermuziek te maken. Voor deze dirigent en dit orkest pas ik mijn oren graag aan. Herreweghe heeft voor mij zoveel nieuwe deuren van uitdrukkingsvaardigheid geopend. Ik heb echt leren luisteren, leren verinnerlijken. Herreweghe is een magiër voor mij.’

Hoewel het fragment van het Vioolconcert WoO 5 een extra dimensie aan de cd toevoegt - ‘we hebben alleen het overgeleverde fragment opgenomen en het verder niet willen voltooien’- is de vraag waarom ze Beethovens al zo vaak geregistreerde concert op wilde nemen een veelgestelde. ‘Ik heb er eigenlijk geen goed antwoord op. Ik had het gevoel dat we met elkaar onze Beethoven gevonden hadden, een moment van eeuwigheid dat ons verhief boven het aardse. Er gebeurde iets, een enorme diepgang, het gevoel van zo moet het.’ En de manier waarop het volgens de violiste moet, is nog steeds niet helemaal de gangbare manier. ‘Een interpretatie kopiëren is niet interessant voor mij. Ik wil het publiek bereiken.

Mijn moeder zei altijd dat ze het zonde van haar tijd vond om naar een concert te gaan. Mensen willen daar alleen maar mooie muziek horen, er een sociale gebeurtenis van maken, maar zij wilde geraakt worden, geschokt zelfs. Dat ben ik met haar eens. Wat dat aangaat speel ik alles alsof het actuele volksmuziek is.’

Ze heeft daarbij de laatste jaren niet alleen dankzij Herreweghe aan diepgang en uitdrukkingskracht gewonnen: ‘Ik ben nu 32 jaar en ik heb een dochtertje van vier. Ik heb altijd gezegd dat ik geen cd’s wilde maken voordat ik een kind had gekregen. Een goede instelling: ik heb nu pas het gevoel dat ik echt iets te zeggen heb.’ Het moederschap is tegelijkertijd ook lastig, erkent ze. ‘Mijn moeder heeft mij altijd voorgehouden dat het vak van musicus niet goed is voor een vrouw. Hoewel ik het vak niet gekozen heb, maar het vak mij, zit er wel iets in. Een goede solist heeft iets manisch, is constant met zijn muziek bezig. Dat zie ik ook aan Fazil Say. Hij kan zo in zichzelf gekeerd zijn dat ik mij wel eens zorgen maak. Voor een vrouw, een moeder, is het anders. Er is altijd iets dat net zo belangrijk is. Dat brengt een verscheurdheid met zich mee; als ik concerten geef wil ik het liefst bij mijn kind zijn en omgekeerd. Gelukkig hoef ik niet meer zoveel te spelen. Dat is het voordeel van cd’s: mensen kunnen thuis luisteren en dan beslissen of ze mij willen horen of niet.’

Beethoven - Complete werken voor viool en orkest - Patricia Kopatchinskaja
Label Naïve V5174, Uitvoerders: Patricia Kopatchinskaja, viool; Orchestre des Champs-Elysées o.l.v. Philippe Herreweghe,  Programma: Ludwig van Beethoven: Concerto in D voor viool en orkest op.61 - Romance nr.2 in F op.50 - Romance nr.1 in g op.40 - Concerto in C voor viool en orkest WoO 5, fragment.  

Klaras ordeel:

*****

Bart Tijskens on www.radio.klara.be 8.9.2009: De jonge Moldavische violiste Patricia Kopatchinskaja heeft al heel wat harten van muziekliefhebbers en recensenten sneller doen slaan. Zelf deelden we niet altijd in dat enthousiasme, maar wat ze op deze nieuwe cd laat horen is toch wel schitterend.

In het vioolconcerto van Beethoven zoekt Kopatchinskaja niet naar een mooie, grote toon. Zij kiest voor een lichte en zwierige aanpak, en een spontane improviserende stijl, waarbij ze zich wel wat vrijheden veroorlooft. Maar het werkt, en hoe! Geregeld, bijvoorbeeld in het betoverend poëtische middendeel, zorgt ze voor echte kippenvelmomenten. Het gaat hier om live-opnamen, met de extra lading spanning die daarbij hoort. Maar in de finale is er toch wat studio 'overdubbing' bij te pas gekomen. Patricia Kopatchinskaja voegt hier haar eigen arragementen toe aan de originele cadenzen die Beethoven schreef voor de pianoversie van dit concerto. En om die pianopartij op de viool te kunnen uitvoeren was er achteraf wel een technisch ingrijpen nodig.

Ook de twee bekende romances krijgen een ongewoon vrije, bijna tzigane-achtige interpretatie: heerlijk is dat. Het fragment van het onvoltooide vioolconcerto dat Beethoven op het einde van zijn periode in Bonn schreef, is een leuke bonus.

O.l.v. Philippe Herreweghe begeleidt het Orchestre des Champs-Elysées deze opmerkelijke soliste met veel gedrevenheid en aandacht voor detail.

 

Violiste bezorgt me een tienergevoel... 

Kees Koudstaal, www.preludeklassiekemuziek.nl, 22.8.2009: Het moet een eeuwigheid geleden zijn. Sterker nog, het ís een eeuwigheid geleden. Als tiener van amper 15 kocht ik van m'n bijeen vergaarde verjaardagsgeld een heuse klassieke langspeelplaat. Een kenner vertelde me dat die van de Deutsche Grammophon Gesellschaft de hoogste kwaliteit boden. Het moest, dat had ik al besloten, het vioolconcert van Ludwig van Beethoven worden. Dat had ik kort voor mijn verjaardag toen in de Rotterdamse Doelen horen uitvoeren door ik weet niet meer wie. Maar het werk had me zo bij de keel gegrepen, dat ik het moest en zou hebben. De man in de platenwinkel, die het wel leuk vond een om naar Beethoven vragende puber voor zijn toonbank te zien staan, raadde me de uitvoering aan van violist Wolfgang Schneiderhan met de Berliner Philharmoniker onder dirigent Eugen Jochum. Nee, ik hoefde niet te luisteren aan de luisterbalie. Ik rende met mijn verkregen rijkdom naar huis. Daar stormde ik naar m'n kamertje waar ik de LP verwachtingsvol op m'n Dual draaitafel legde. Gelooft u het of niet, nog herinner ik mij de ervaring van toen in 1965. Wat een goddelijke muziek kwam er uit mijn eigen gebouwde en door een 2 x 2 watt Philips buizenversterkertje aangestuurde luidsprekers. Die Beethoven van toen is het altijd voor mij gebleven. Natuurlijk, ik hoorde daarna vele andere mooie (en minder fraaie) uitvoeringen op LP en later op cd. Geen enkele wist mij zo te raken als die van toen. 

Deze week kreeg ik van een vertegenwoordiger een cd aangeboden uitgebracht door het Franse label Naïve. Op de cd vastgelegd alle werken die Ludwig van Beethoven componeerde voor viool en orkest inclusief dat wat hij noteerde voor een niet afgemaakt vioolconcert. De jonge Moldavische violiste Patricia Kopatchinskaja voert de werken uit met het Orchestre des Champs-Élysées onder leiding Philippe Herreweghe. Wat een geweldige uitvoering! 45 jaar na mijn eerste Beethoven luistersensatie, doet het verschijnsel zich opnieuw voor: ik ben stuk van Beethovens vioolconcert. Verder zal ik u niet vermoeien met superlatieven of een diepere inhoudelijke bespreking van het werk en de uitvoering. Laat me volstaan met de melding dat ik mijn finale vioolconcert van Beethoven opnieuw heb gevonden.

Later dit jaar komt er een cd uit waarop een andere violiste haar visie op Beethovens vioolconcert ten beste geeft. Die uitgave zal met onnoemlijk veel meer publiciteit gepaard gaan dan die van Patricia Kopatchinskaja. Die violiste zal zeker weer in een haut couture robe en voorzien van de juiste hoeveelheid oogschaduw veelvuldig zijn afgebeeld op en in het cd-boekje. De dames en heren van de pers zullen uit haar mond optekenen dat het altijd al haar wens was ooit eens Beethovens vioolconcert te mogen spelen en dat ze zich er nu pas rijp genoeg voor voelde. Dat ze precies het juiste Beethoven orkest en dirigent heeft weten te vinden om haar terzijde te staan bij de klus. In TV-spotjes zal ze zwaaiend met haar lokken te zien zijn en het muziekminnend volk zal zich daartoe aangespoord naar de cd-winkels spoeden of via BOL.com het product in huis halen.

Op de cover van en in het boekje bij de cd van Kopatchinskaja zijn slechts twee onopgesmukte foto's te vinden van de violiste. Meer is ook niet nodig. Zij weet te overtuigen met haar overweldigende muzikale zeggingskracht. Dat ook Herreweghe en de zijnen Beethoviaans weten te gloriëren, maakt het er allemaal alleen nog maar grootser op.

Rest mij nog u te verwijzen naar onderstaande cd-formatie met het te beluisteren slotdeel van Beethovens vioolconcert. Grote kans dat u net als ik bezwijkt voor de muzikale charmes en zeggingskracht van het Moldavische viool fenomeen Patricia Kopatchinskaja.

2 zekerheden deden concertzaal vollopen voor magistrale Kopatchinskaja

Patrick Pieters, www.stadsomroep.com, 23.5.2009: Van beneden kon je zien dat het tweede balkon ook goed vol zat zaterdagavond in het Concertgebouw bij het concert van het Orchestre des Champs-Elysées o.l.v. Philippe Herreweghe en de violiste Patricia Kopatchinskaja.

Alles begon met symfonie nummer 94 van Joseph Haydn, symfonie die de bijnaam kreeg ‘met de paukenslag’. Het was een heel luchtige uitvoering. Je had de hele tijd de indruk dat de muziek zweefde juist boven de grond, nergens zwaar altijd iets om te verrassen. Vooral het tweede deel was van een zuiverheid die Haydn zelf zou doen blozen.

En dan volgde het meesterwerk waar waarschijnlijk iedereen in de zaal voor gekomen was: het vioolconcerto van Ludwig van Beethoven. Na de lange inzet van het orkest, begon Kopatchinskaja, blootsvoets, aan waarschijnlijk één van de mooiste vioolconcerti ooit. De cadenza, de vrije improvisatie van de violist, was afkomstig van de pianoversie van hetzelfde concert. Ze deed het hier in samenspel met de pauken: een verfrissende versie. Ze speelde niet alleen voor het publiek, maar regelmatig draaide ze zich om naar het orkest om te tonen: "infeite speel ik met jullie samen om het publiek te plezieren". Het was een in Brugge nooit geziene uitvoering van een mooi vioolconcerto.

En het publiek was niet tevreden met alleen dat concerto. Het moest niet lang aandringen om bisnummers te horen, waarbij Kopatchinskaja telkens andere violisten uit het orkest liet meespelen, bij wijze van appreciatie. Ze had zelfs de bloemen die ze kreeg aan de paukeniste gegeven. Zulke avonden maken het leven de moeite waard.

 

CD Beethoven, Ravel, Bartók Vioolsonates, Kopatchinskaja, Patricia; Say, Fazil, Naïve V 5146

Cornell Evers on www.klassiekezachen.nl Jan. 2009: Meteen als de eerste noten van deze opname van Beethovens Kreutzersonate klinken, weet iedereen die horen kan dat hier iets bijzonders aan de hand is. Van de meeslepende opening via een onstuimig presto en de poëzie van het middenstuk tot aan de dansende fi nale houdt de jonge Moldavische violiste Patricia Kopatchinskaja de spanning erin, met spel dat sprankelt van muzikaal plezier. Zij wordt daarbij optimaal ondersteund door niemand minder dan de gerenommeerde Turkse pianist Fazil Say. Samen vormen zij een prachtcombinatie, zoals ook blijkt uit hun fantasievolle uitvoering van Ravels bluesy Vioolsonate in G. En dan is er Bartók. Vanaf 1904 reisde Béla Bartók vijftien jaar lang heel Hongarije en de buurlanden door, tot in Noord-Afrika en Turkije, en verzamelde overal waar hij kwam de traditionele muziek. Hoeveel hij zich van die volksmuziek eigen heeft gemaakt, laten Kopatchinskaja en Say horen in zijn Roemeense Volksdansen. De vele variaties en ongewone ritmes plus de sterke emotionele kracht maken van deze compositie een monument van Oost-Europese romantiek, dat door het tweetal vurig nieuw leven wordt ingeblazen. Het programma sluit af met Says eigen, door sterk wisselende stemmingen gekarakteriseerde, Vioolsonate op. 7, die door Kopatchinskaja superbe naar een hoger plan wordt getild. Dit vraagt echt om meer.

CD  Beethoven - Ravel - Bartok - Say: Uitvoerders: Patricia Kopatchinskaja, viool; Fazil Say, piano, Label Naïve V 5146
Programma: Ludwig van Beethoven: Sonate nr.9 in a voor viool en piano op.47 "Kreutzer"; Maurice Ravel: Sonate in g voor viool en piano; Bela Bartok: Roemeense volksdansen sz.56 - Fazil Say: Sonate voor viool en piano op.7

Greet Van 't veld on radio.klara.be, 3.11.2008: Deze cd overtreft alle blijde verwachtingen. Niet alleen in Bartoks Roemeense dansen graaien Patricia Kopatchinskaja en Fazil Say fanatiek naar de wortels van de muzikale ingeving. Ook Beethovens Kreutzersonate lijkt wel ter plekke uit de grond gestampt: rusteloos voortstuwend of aarzelend zoekend. De Blues uit Ravels Vioolsonate is heel ondeugend gedaan, met een meer dan gedurfde ‘prepared piano’ erbij. Alle stukken op deze cd, ook de Vioolsonate van Fazil Say zelf, bundelen felle contrasten, van muisstille dromerige momenten tot hard, nukkig gepluk aan de snaren. Een overbodige vraag of u deze cd moet gehoord hebben

 

BEETHOVEN E.A. 'Muziek voor viool en piano'. Patricia Kopatchinskaja (viool) en Fazil Say (piano). CD Naïve V5146

(es) in De Standaard (Belgium) 28.10.2008: Alles aan deze debuutcd van violiste Patricia Kopatchinskaja is verrassend. In het klassiekemuziekwereldje is de combinatie van een Moldavische violiste en een Turkse pianist al veeleer ongewoon. Bovendien zijn beide musici ook componist en hechten ze een groot belang aan creatie, zelfs wanneer ze muziek uitvoeren van andere componisten. Zeker in de Kreutzersonate van Beethoven kijk je daarvan op: verkapte frases en ritmes, ultrakorte nootjes, rare accenten en gigantisch snelle tempi lijken Beethovens eigenheid volledig te moeten uitwissen.

Het valt op dat violiste Kopatchinskaja daarbij van veel minder smaak getuigt dan Say. Haar klank is ook veel minder verzorgd. Kopatchinskaja gaat ook in de Roemeense dansen van Bartók fel over de schreef. Ravel doorstaat de extremiteiten beter. Say, die ook een begenadigd jazzpianist is, munt uit in het bluesy middendeel van Ravels vioolsonate. Ook Says eigen vioolsonate is voorzien van een stevige portie jazz.

Het is toegankelijke en aangename muziek. Om het plaatje compleet te maken, is ook de opname extreem. Het lijkt wel een dissectie van de klank. Je hoort zeer luid ademhalen en je wordt voortdurend gestoord door nevengeluiden van de pianopedalen. Om maar te zwijgen van het niet altijd even mooie geneurie van de pianist.

 

De Filharmonie in boeiende dialoog met solisten - De Filharmonie stelde een consistent programma samen rond nieuw werk van Patrick De Clerck.

Van onze medewerkster DE STANDAARD, 28 januari 2008: Als een symfonisch orkest een nieuw werk brengt, is dat vaak weggemoffeld tussen een paar stevige stukken uit het repertoire. Alsof hedendaagse muziek een bittere pil is om snel door te slikken. Maar bij het eenmalige concert dat de Filharmonie vrijdag gaf in Brugge, was er geen sprake van zo'n gratuite samenstelling. In dit coherente programma was de rode draad de integratie van solistische partijen in de orkestklank.

Als een mysterieuze opener diende een ouder stuk van Patrick De Clerck. Ai morti (2001) is de temperamentvolle violiste Patricia Kopatchinskaja op het lijf geschreven. Ze verstaat als geen ander de kunst om een muzikale partij om te vormen tot een integrale performance. Zo ging de vioolpartij naadloos samen met de gezongen interventies die de partituur van de violiste vereist.

Vanuit Ai morti gleed het programma verder in het nieuw geschreven Dubbelconcerto voor viool en hobo. In de traditie van dubbelconcerto's is er steeds sprake van een soort kat- en muisspel tussen solisten en orkest. In dit geval was de dialoog vaak zwaar op de hand. In de episodes die achtereenvolgens muzikaal aanzwellen en weer tot rust komen, had het orkest een partij die eenvoud uitstraalde, maar ook erg compact klonk. Ook tussen de solisten was er onevenwicht tussen een dominerende vioolpartij en de hobo (Piet Van Bockstal) die onvoldoende uit de verf kwam...

 

Patricia Kopatchinskaja's wil tot verzengen is immens

Guido van Oorschot in De Volkskrant, 17.10.2007: Ze speelt blootsvoets en maakt deel uit van de vloedgolf aan jonge violistes die de podia overspoelt, onder wie Janine Jansen, Hilary Hahn, Leila Josefowicz en de dames Fischer, Ferschtman en Faust. Maar dat Patricia Kopatchinskaja aantrad in de Donauserie van het Concertgebouw, had  toch vooral te maken met haar ouderlijk nest. Dat lag dertig jaar geleden in Moldavie toen nog een Sovjetrepubliek met welgeteld 340 meter Donaoever.

In het gezin Kopatchinsky ging Moldavisch-Roemeense folk een vanzelfsprekende cross-over aan met het hedendaagse genre. Vader Viktor kwam het in de Kleine Zaal persoonlijk laren horen op zijn cimbalom of hakkebord. Terwijl zijn echtgenote Emilia bleekjes op haar viooi streek, roffelde hij zich een weg door de volksmuziek. Later sloop hij, ais solist en met dochter Patricia, de stille, nerveuze wereld binnen van György Kurtag.

Her onstuimige moet Patricia Kopatchinskaja langs vaderskant hebben bereikt. De wil tot verzengen is immens. 'Mooi' spelen is nog de minste zorg. Als hete lava stromen de tonen uit haar instrument. Ze staat te stampvoeten en laat her haar wapperen ais in een zuidwester.In de Derde vioolsonate van George Enescu, geschreven 'dans le caractère populaire roumaine', gunt ze de luisteraar in het middendeel even rust. De strijkstok raspt en piept, als een nagel die over het schoolbord trekt. Maar hup, daar barst de vulkaan allweer uit. De percussief ingestelde pianiste Mihaela Ursuleasa vormt daarbij een ideale metgezel. Tilburg, Groningen, Utrecht en Den Haag zullen het deze week nog merken: de passie van Patricia Kopatchinskaja is onverbiddelijk.

Sublieme kamermuziek in de Handelsbeurs  

Greet Van 't veld, Knack-blogt on www.knack.be, 28.2.2007: Het concert gisteravond in de Handelsbeurs in Gent was al weken op voorhand uitverkocht. Nieuwsgierigheid gaf ongetwijfeld de doorslag. Violiste Patricia Kopatsjinskaja en cellist Pieter Wispelwey samen op een podium? Wordt het duetteren of duelleren? Dat vroegen velen zich ongetwijfeld af. Want deze combinatie laat een bepaald soort 'clash of the titans' vermoeden. Beiden hebben de reputatie veel plaats in te nemen op een podium. Ze hebben karakter en weten een grote behendigheid op hun instrument te combineren met een sterk doorleefde interpretatie die vaak met humor te maken heeft, of juist met het omgekeerde. Het repertoire van beiden strekt zich ook uit van Bach tot nu, en ze spelen op zowel een modern als een oud instrument. Maar het programma liet de musici ook apart aan het woord in enkele schitterende solo-werken.

De concertavond opende met Wispelwey en de enigmatische pizzicato's van de Sonate voor cello-solo van György Ligeti, de ideale geluidsdimmer om een zopas verduisterde zaal muisstil te krijgen. Het stuk, met een aftastende intro gevolgd door een uitzinnig frenetiek presto, zette in alle opzichten de toon voor de rest van de avond. Ook in de andere stukken, solo of duo, zou contrast het verborgen thema blijken. Na Ligeti ging de moderne cello aan de kant en nam Wispelwey zijn barokinstrument tussen de knieën voor de 2de Suite van Johann Sebastian Bach. Het is geweten dat Wispelwey twee opnames maakte van de suites en dat hij ze (naar eigen zeggen) nog meerdere malen zou willen opnemen omdat een interpretatie steeds evolueert. Daar moesten we alleszins aan denken toen hij de 2de suite speelde: behoedzamer dan ooit. Flinterdunne boogstrekjes, veelvuldige stiltes en een overwegend ingehouden dynamiek maakten deze Bach erg intiem.

Dan kwam Patricia Koptsjinskaja. Hilariteit. Haar sympathieke poppengezichtje, haar loshangende haren, haar rode zigeunerkleedje dat reikte tot op haar blote voetjes... het was toch weer even wennen. De Sonate voor viool-solo van Johann Georg Pisendel (een tijdgenoot van Bach en dé vioolvirtuoos van zijn tijd) op barokviool, klonk even natuurlijk en vrij als haar outfit: speels en nonchalant, als schuivend over glad ijs. Met dit schuifelende vioolspel vol buitelingen was ze flink opgewarmd voor de verfijnde Sonate voor viool en cello van Maurice Ravel. De clash of the titans bleef gelukkig uit. We hoorden (en zagen) subliem samenspel in een respectvol maar dwingend samenspel van twee rasmuzikanten die de muziek omarmden en zichzelf geheel voor haar ten dienste stelden.

Na de pauze volgde Interview , een nieuw werk voor viool-solo van de Brugse componist Mattijs Van Damme voor La Kopatsjinskaja, een opdracht van de Handelsbeurs. De titel van dit korte werk verwijst volgens de componist naar een interview met zichzelf. Drie contrasterende deeltjes, gespeeld van op drie uit elkaar geplaatste lessenaars, laten alle kanten van de viool zien, technisch en expressief. Het stuk past met zijn Weberniaanse spaarzaamheid perfect in de context van dit verfijnde concert.

Het dynamische Duo voor viool en cello op.7 van Zoltan Kodaly was in dat opzicht bijna een buitenbeentje. Dit was namelijk het eerste stuk van de avond waar we briljant vioolspel en ronkende celloklanken te horen kregen. Dit meesterwerk uit 1914 (dat overigens diende als inspiratiebron voor Ravels Sonate voor viool en cello uit 1922!) bevat heel amusante hoekjes voor avontuurlijke muzikanten, en Kopat en Wispelwey lieten dat uiteraard niet liggen. Er werd op het scherp van de snee gemusiceerd in dit op modale toonaarden gebaseerde werk, met zijn kleurrijke details en Hongaarse dansritmes. Hier werd duidelijk wat de meerwaarde is van musici die uit hetzelfde hout gesneden zijn.

Delft Kamermuziekfestival jubileert

Aad van der Ven, Leidsch Dagblad, 15.8.2006:  ...De editie 2006 leverde vrij veel nieuwe namen of: De violiste Patricia Kopatchinskaja, afkomstig uit Moldavie, was een van de grote ontdeckingen. Met de harpiste Godelieve Schrama maakte zij van een op zichzelf niet zo belangrijk stuk van Saint-Saens een hemels duet.

 

Wervelwind Kopatchinskaja verbluft publiek Liedertafel

Mark van de Voort, Brabants Dagblad, 17.2.2005: Tilburg / Een ontembaar speelvenijn en een ongekende muzikale fantasie. De Moldavische violiste Patricia Kopatchinskaja kwam, zag en overwon. Het trouwe Liedertafel publiek kreeg afgelopen dinsdag een onverwachte surprise voor de kiezen.

Alsof ze voortgejaagd werd over de Oekraïnse steppen, zo raasde wervelwind Kopatchinskaja door haar bondige programma heen. Ze werd hierin met verve bijgestaan door de Roemeense pianiste Mihaela Ursuleasa.

Het programma heeft veel weg van een pretpakket, waarbij Kopatchinskaja haar voorliefde voor gepeperde, volkse klanken volledig bot kan vieren op haar viool. Met een enorme intensiteit en musiceerdrift bijt de 27-jarige violiste zich vast in Bartóks ’Tweede Rapsodie’ en De Falla’s ’Suite populaire espagnole’. Dit is muziek maken pur sang. Kopatchinskaja dompelt zichzelf onder in de noten, zuigt zich in de muziek vast en sleurt haar publiek mee. Of het nu lang uitgerekte melodielijnen zijn, kwikzilverige tempoversnellingen of knallende zweepslagen op de snaren. De intensiteit is vaak zo groot dat een slippertje in allerijl niet te vermijden valt. Maar dat vergeef je haar onmiddellijk.

Pianiste Mihaela Ursuleasa hoeft ondertussen geen spitsroeden te lopen, maar kan Kopatchinskaja met daadkrachtig en doorvoeld pianospel bijstaan. Er is een ontegenzeggelijke symbiose tussen deze twee jonge musici.

Muzikale lef is Kopatchinskaja’s grootste kracht, zoals in Ravels ’Sonate voor viool en piano’. Ze neemt risico’s, en legt accenten waar andere violisten dat nooit zouden durven. In het tweede deel ’Blues: Moderato’ swingt ze waar anderen zouden inhouden, en het ’Perputuum mobile’ klinkt niet als een statisch uurwerkje, maar is juist vol romantische vervoering. Ook Beethovens ’Sonate voor viool en piano (opus 30 nr. 3)’ klinkt bij haar modern en kittig in de oren, alsof het een zojuist gecomponeerd werk betreft. Kopatchinskaja kerft de noten uit de snaren, en geen moment verslapt ze. Een volbloed musicus en een publiekslieveling in de dop waar we nog veel van gaan horen.

Patricia Kopatchinskaja (viool) en Mihaela Ursuleasa (piano), recital Koninklijke Liedertafel Tilburg, Aula UvT, gez. 15-2.

 

Een indrukwekkend slot en een verrassende violiste

PAUL VERGEEST, De Gelderlander van 10.01.2005: Het Nationaal Jeugd Orkest laat zich niet alleen horen in de zomer, als het veel concerten speelt tijdens het festival van de Gelderse Muziek.In die periode worden in de grote steden van Gelderland veel concerten met en rond het orkest geprogrammeerd. De leden van het orkest worden geselecteerd uit de vele muziekopleidingen die Nederland rijk is. Maar ook in de wintermaanden komt het Nationaal Jeugd Orkest weer tot leven. Ditmaal met een grote tournee langs een aantal steden. En zo kwamen ze zaterdag in Nijmegen terecht, in De Vereeniging.

De van oorsprong Zuid-Afrikaanse dirigent Gérard Korsten stond ditmaal voor het orkest. Een alleskunner, zo blijkt het, want het is geen sinecure om de Eerste symfonie van Mahler te dirigeren. Maar voor het zo ver was, begon het orkest het een beetje overladen programma met Til Eulenspiegels lustige Streiche van Richard Strauss. Hier verkeek het orkest zich op de akoestiek van de juist daarom befaamde en geliefde zaal, waardoor de strijkers bedolven werden onder de felle klanken van het koper. Jammer, want zo werd dit virtuoze stuk soms erg hard van klank, wat zeker niet de bedoeling van de componist geweest kan zijn.

Bij het Vioolconcert van Alban Berg was de verhouding tussen de solist en orkest al een stuk beter. Een ware verrassing vormde hier het optreden van de Moldavische violiste Patricia Kopatchinskaja. Ze studeerde in Bern en Wenen, en maakte zaterdag een grote indruk met haar zeer volwassen spel. Ze beschikt over een warme vioolklank, die waar nodig met een enorme attaque de zaal in komt. Heel indrukwekkend was het slot waar de ijle viooltonen langzaam uitsterven, met alleen nog de harp als begeleidend instrument...

 

Violiste met orkest dat heel graag wil. Click for Interview door Madeleine Rood, De Gelderlander, Nijmegen, 6.1.2005. 

 

Patricia Kopatchinskaja: Violiste met toekomst

Piet Snijders, Eindhovens Dagblad Donderdag 21 oktober 2004 - De Moldavische violiste Patricia Kopatchinskaja is met haar 27 jaar een opvallende persoonlijkheid. Volgens professionele waarnemers in de klassieke muziek is zij ’dè violiste van de toekomst’. Als Kopatchinskaja optreedt, staat er geen violiste, maar een muziekkunstenares, die van temperament en dramatiek haar handelsmerk heeft gemaakt. Hoewel ze nog jong is, was ze al te horen op allerlei prestigieuze festivals en concertpodia over de hele wereld.

Geen wonder dat Het Brabants Orkest er trots op is om Kopatchinskaja tijdens het komende abonnementsconcert te kunnen presenteren in het meeslepende Vioolconcert van de Finse componist Sibelius. In dit laatromantische concert laat Sibelius de luisteraar genieten van een klankgeworden beschrijving van het uitgestrekte landschap van Finland.

Het ’Kopatchinskaja-concert’ onder leiding van chef-dirigent Marc Soustrot, is morgenavond in Eindhoven mee te maken in het Muziekcentrum Frits Philips Eindhoven.

 

Briljante, temperamentvolle violiste schopt schoenen uit

Kaspar Jansen in NRC-Handelsblad, Amsterdam vom 12.7.2003: Radio-Kammerorkest, Roy Goodman, Concertgebouw Amsterdam 11.7.2003 ...Tussen door maakte de Moldavische violiste Patricia Kopatchinskaja furore met een opmerkelijk levendige en muzikanteske aitvoering van Mozarts Vioolkonzert KV 219. De temperamentvolle 26-jährige violiste die zich graag vrijelijk wilde bewegen, schopte onder haaf lange jurk al snel haar schoenen uit. Ze kwam met enorme inzet tot een virtuoze zeer contrastrijke interpretatie wisselend tussen drigftige dramatiek en verheven lyriek, tussen pianissimo vogelgekwinkeleer en - in het opzwepende "Turkse" deel - zigeunerachtig gedanst blootvoets!

 

Kopatsjinskaja maakt grote Indruk

Bela Luttmer in De Telegraaf, Amsterdam 20.12.2002:  Meestal zijn de scheidslijnen in de klassieke wereld scherp en canyondiep getrokken. Speel je Schumann dan hat je Reich links ligen, speel je Ravel dan likt de muziek van Liegeti zo ver weg als die van de rapper 2Pac. Patricia Kopatsijnskaja, de Moldavische violiste die in de Kleine Zaal van het Amsterdamse Concertgebouw speelde in de serie "Rising Stars", lapt die grenzen an haar laars: Ze weet wat er te koop is in de nieuwe muziek. Naast viool studeerde ze compositie in Wenen en Bern. Voor haar Nederlandse debuut zette zij werk van Schumann, Bartok en Ravel, naast Michel van der Aa's compositie Double voor viool en geprepareerde piano.

Een stuk dat haar op het lijf is geschreven, niet in de laatste plats doordat de componist aan de klinkende, op zichzelf al uiterst boeiende muzikale component nog een extra, theatraal element heeft toegevoegd. Tonen gaan naadloos van de viool naar de met het haar van een strijkstok tot klinken gebrachte pianosnaren. En dan is er ineens die knal. De pianist slaat met een trommelstok op een houten plaat en geeft daarmee het startschot voor een cascade van vioolklanken. Hij slaat nog eens en nog eens en dan bevriest zijn slag in een pesterige schijnbeweging. Speelt ze wel of speelt ze njet? Tussen Kopatsijnskaja en de pianist Christopher Hinterhuber bestond precies het snelle, intuitieve contact dat maakte, dat er nu eens niet beleefd werd gezwegen maar er een gewone schaterlach klonk in het Concertgebouw. De rest van het programma had een vergelijkbaar hoog niveau. Schumanns Tweede sonate ademde de waanzinnige gespletenheid die de componist aan het einde van zijn leven in een gesloten inrichting bracht. De passie gloeide hartverscheurend, de pure toon liet Kopatsijnskaja zo terloops uit haar viool vloeien als een ander zijn koffie roert. In het derde deel ("leise, einfach") klonk de timide, bedeesde eenvoud die de meeste volwassen musici allang weer vergeten zijn.

De Eerste sonate van Bela Bartok speelde zij alsof het niet Bartoks verhaal was, maar dat van Kopatsijnskaja zelf. Zelden klinkt de duivels lastige sonate zo logisch en vanzelfsprekend als bij deze nu al fenomenale violiste, voor wie de viool een direct verlengstuk is van haar rijke verbeelding. Op de hielen gezeten door de al even gedreven musicerende Hinterhuber wervelde ze door de finale rondedans, de parlando voksmuziekstukjes spelend alsof ze zeklf met de fonograaf in de weer geweest. 

Wat is hier nog aan toe te voegen? Dat Ravels Tzigane moest worden onderbroken wegens een gesprongen snaar? Dat het publiek na afloop stampte en floot als bij de grootste wereldster? Patricia Kopatsjinskaja zien we ongetwijfeld terug. En Rising Star is zij allang niet meer. 

Top   Start Page